Kamuran Cakir 
Sosyal medyada dolaşırken insanın aklına takılan garip bir şey var. Herkes bir şey satıyor gibi görünüyor ama ortada gerçekten “büyük” olan kimse yok. Sürekli küçük işletmeler, bireysel satıcılar, kendi markasını kurmaya çalışan insanlar… Peki milyarlık şirketler nerede? Onlar neden görünmüyor?
Aslında ortadan kaybolmadılar. Sadece görünme biçimlerini değiştirdiler.
Eskiden reklam dediğin şey açıktı. Televizyonda izlerdin, gazetede görürdün, billboardda karşına çıkardı. Kim reklam veriyor belliydi. Mesaj netti. Şimdi ise her şey daha bulanık. Reklam artık reklam gibi görünmüyor. Birinin günlük hayatı, bir kahve sohbeti, bir “denedim ve çok beğendim” videosu… Hepsi birer pazarlama yöntemi haline geldi.
Büyük markalar artık doğrudan konuşmuyor. Başkalarının ağzından konuşuyor.
Bir video izliyorsun. Karşındaki kişi samimi, doğal, hatta bazen amatör gibi. Sana bir şey öneriyor. Ama aslında o öneri, arkasında dev bütçeler olan bir stratejinin sonucu. Sen bir insanı izlediğini sanıyorsun ama aslında bir sistemin içindesin. Reklam artık görünmeyen bir yapı haline geldi.
Bu yüzden “büyük reklam verenler yok” gibi hissediyoruz. Çünkü onlar sahneden çekilmedi. Sadece sahnenin şeklini değiştirdiler.
Bir diğer mesele ise algoritma. Sosyal medya sana gerçeği değil, seni tutacak olanı gösterir. Büyük markaların klasik reklamları çoğu zaman dikkat çekmez. Ama küçük işletmeler daha agresif, daha dikkat çekici ve daha “gerçek” görünür. Bu yüzden önüne onlar düşer. Çünkü senin ekranda kalman gerekir. Platformun amacı budur.
Böylece ortaya ilginç bir tablo çıkar. Büyük paralar hâlâ dolaşıyordur ama görünürlük küçük oyunculara aittir. Bir anlamda vitrin değişmiştir. Sahnenin önünde küçükler vardır, ama sahnenin arkasında hâlâ büyükler yönetir.
Bir başka gerçek daha var. Reklam artık herkese aynı şekilde gösterilmiyor. Senin gördüğün ile başkasının gördüğü aynı değil. Yaşına, ilgine, hatta ekonomik durumuna göre filtrelenmiş bir dünya izliyorsun. Bu yüzden bazı markaları hiç görmezsin. Onlar seni hedeflememiştir. Ama bu, onların orada olmadığı anlamına gelmez.
Burada daha derin bir soru ortaya çıkıyor. İnsanlar gerçekten reklamdan kaçtı mı, yoksa reklam mı insanın içine karıştı?
Çünkü bugün sosyal medyada gördüğümüz şey sadece ürün tanıtımı değil. Aynı zamanda bir yaşam tarzı satılıyor. Bir his, bir kimlik, bir ait olma duygusu. Ve bu, eski reklamlardan çok daha güçlü. Çünkü fark edilmeden işliyor.
Belki de asıl değişim burada. Eskiden reklam dışarıdan gelirdi. Şimdi içeriden konuşuyor.
Ve biz artık reklam izlediğimizi değil, birini dinlediğimizi sanıyoruz.
Ama belki de en önemli soru şu:
Gerçekten kendi kararlarımızı mı veriyoruz, yoksa sadece bize iyi anlatılan şeyleri mi seçiyoruz?
About the Author
