Kamuran Cakir 
Analitik düşünme üzerine daha önce de yazmıştık. Çünkü bu konu hem çok önemli hem de giderek daha fazla insanın ilgisini çekiyor. Yaşadığımız dünya karmaşıklaştıkça, doğru düşünme becerisi artık bir lüks değil, bir ihtiyaç haline geliyor.
Analitik düşünme, insanın dünyayı anlamasını sağlayan temel yeteneklerden biridir. Olaylar arasındaki bağlantıları görmeyi, neden–sonuç ilişkilerini kurmayı ve mantıklı sonuçlara ulaşmayı mümkün kılar. Kısacası, olan biteni sadece izlemekle kalmaz, anlamamızı sağlar.
Bu düşünme biçimi sadece matematikte ya da bilimde işe yaramaz. Sanattan gündelik hayata, iş dünyasından sosyal ilişkilere kadar her alanda bize yol gösterir. Çünkü analitik düşünen biri, duyduklarını hemen kabul etmez; sorgular, tartar, karşılaştırır. Bu da daha sağlam kararlar almasını sağlar.
Analitik düşünme, eleştirel bakışla yakından bağlantılıdır. Bir fikrin doğru olup olmadığını anlamak, bir iddiayı test etmek, farklı seçenekleri değerlendirmek bu sayede mümkün olur. Böylece karar verirken rastgele değil, bilinçli hareket ederiz.
Peki bu düşünme biçimi nasıl geliştirilir?
Aslında büyük şeyler gerekmez. Günlük hayatta bazı alışkanlıkları değiştirmek yeterlidir. Meraklı olmak mesela… “Neden böyle oldu?”, “Sonucu ne olabilir?”, “Başka türlü olabilir mi?” diye sormak zihni açar.
Bilgiyi düzenlemek de önemlidir. Kafamızda her şey dağınık olursa, bağlantıları görmek zorlaşır. O yüzden bilgiyi sadeleştirmek, gruplamak, karşılaştırmak analitik bakışı güçlendirir.
Tek bir açıdan bakmak yerine, farklı bakış açılarını denemek de çok değerlidir. Bir soruna sadece kendi penceremizden değil, başkasının gözünden de bakabilmek düşünceyi derinleştirir.
Gerçek hayattan örnekleri incelemek, yaşanmış olaylar üzerinden düşünmek teoriyle pratiği birleştirir. Okumak, öğrenmek, kendini geliştirmek de bu sürecin doğal bir parçasıdır.
Tartışmalardan kaçmak yerine, saygılı bir şekilde fikir alışverişine girmek zihni keskinleştirir. Çünkü farklı görüşler, düşünceyi sınar ve güçlendirir.
Ve belki de en önemlisi: Kendine dönüp bakmak. Kendi düşüncelerimizi, kararlarımızı sorgulamak. “Burada neden böyle düşündüm?” diye sorabilmek.
Analitik düşünme, karmaşık bir dünyada yolumuzu bulmamızı sağlayan güçlü bir araçtır. Geliştirildikçe hayatın her alanında işe yarar, kararlarımızı daha sağlam, bakışımızı daha net hale getirir.
Kısacası: Daha iyi düşünmek, daha iyi yaşamanın anahtarlarından biridir.
About the Author
